Toneelgroep Maastricht - King Lear (Stephan Vanfleteren).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto's Stephan Vanfleteren.jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (1).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (2).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (6).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (9).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (8).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (13).jpg
Toneelgroep Maastricht King Lear foto Ben van Duin (14).jpg

King Lear

Toneelgroep Maastricht

‘King Lear’ is een klassieker die u een keer gezien moet hebben. Bol van gekonkel, verraad, verderf en doortrapte intriges, maar zeker ook van klaterende taal. Regisseur Servé Hermans, bekend om zijn voorliefde voor beeldende ensceneringen, heeft een sterrencast tot zijn beschikking met onder anderen Huub Stapel als King Lear, Wilfried de Jong als de nar, Porgy Franssen, Dirk Roofthooft en Sylvia Poorta. De tekst van William Shakespeare wordt bewerkt door Jibbe Willems, die eerder een veelgeprezen muzikale ‘Othello’ naar de theaters bracht.

De oude koning Lear wil zijn rijk verdelen onder zijn drie dochters Goneril, Regan en Cordelia. Om beurten vraagt hij hen hoeveel ze van hem houden, maar Cordelia heeft een geweten. Ze weigert de vleierij van haar oudere zussen te overtreffen en uitgerekend zij, de oogappel van haar vader, wordt verstoten. Parallel aan dit verhaal spelen de intriges tussen Gloucester en zijn zonen Edmund en Edgar.

www.toneelgroepmaastricht.nl

Toneel
Bestel Kaarten

Extra kosten: € 1,- administratiekosten per kaartje met een maximum van € 5,- per bestelling. Garderobe en een pauzedrankje zijn inbegrepen in de toegangsprijs.

Ijzersterk acteurstheater met als gouden greep Huub Stapel in de titelrol

“Een avond klassiek acteurstheater van zeer hoge kwaliteit.”

Ijzersterk acteurstheater met als gouden greep Huub Stapel in de titelrol

“Een avond klassiek acteurstheater van zeer hoge kwaliteit.”

De grondig gerenoveerde Papyruszaal van het Theater aan het Vrijthof werd gisteravond feestelijk geopend met de première van Shakespeares King Lear door Toneelgroep Maastricht. Een avond klassiek acteurstheater van zeer hoge kwaliteit.

Vaders die zich met fatale gevolgen in hun kinderen vergissen, dat is een belangrijke rode draad in Shakespeares King Lear. Wanneer hij afstand neemt van zijn troon en zijn land onder zijn dochters wil verdelen, stelt Koning Lear (Huub Stapel) de fatale vraag: ‘Wie van jullie houdt het meest van mij?’ Zijn gewiekste dochters Regan (Mieneke Bakker) en Goneril (Sylvia Poorta) verklaren hem in superlatieven de liefde, zijn oogappel Cordelia (Elisabeth De Loore) weigert daar, tot woede van haar vader, in mee te gaan en wordt verstoten. Al snel blijkt Lear een fatale fout gemaakt te hebben: Regan en Goneril behandelen hem schandelijk, zetten hem op straat en hij wordt waanzinnig. Alleen Cordelia had het echt goed met hem voor.

Daar tegenover staat de verhouding van Gloster (Porgy Franssen) met zijn twee zoons. Zijn bastaardzoon Edmund (Hans Trentelman) overtuigt hem er op slinkse wijze van dat zijn erkende zoon Edgar (Dirk Roofthooft) snode plannen tegen zijn vader smeedt. Gloster verstoot Edgar, die zich vermomt als de waanzinnige zwerver Tom Zonderland. Ook Gloster begaat een fatale fout, maar komt pas tot dat inzicht wanneer hem de ogen uitgestoken worden.

Regisseur Servé Hermans kiest ervoor om het verhaal van Gloster en zijn zoons, dat vaak omwille van de lengte flink wordt ingekort, zo volledig mogelijk te vertellen. Het resultaat is een behoorlijk complete Lear, waarin het accent op de fatale fouten van de twee vaders komt te liggen.

Voor Stapel was het de eerste keer dat hij zich aan Shakespeare waagde. En dan ook meteen aan King Lear, de Mount Everest van het Shakespeariaanse repertoire, waar klassieke Shakespeare-acteurs jarenlang zorgvuldig naartoe werken. Toch is de keuze voor Stapel een gouden greep: hij speelt de psychische ontrafeling van de warme, licht ontvlambare koning subtiel en doordringend, met veel precisiewerk.

Opvallend is dat er veel acteurs met veel vlieguren in het theater op het podium staan, de gemiddelde leeftijd moet ergens voorbij de vijftig liggen. Het spel is er echter niet minder energiek om, en deze jarenlange theaterervaring betaalt zich bovendien uit in sterk, doorleefd en uitstekend gedoseerd spel over de gehele linie. Zo speelt Porgy Franssen zijn Gloster als een wat verwarde bejaarde met een flinke tremor. Het zou gemakkelijk lachwekkend kunnen worden, maar Franssen bewaakt zorgvuldig de grens.

Datzelfde geldt voor Dirk Roofthooft als de verstoten zoon Edgar die zich als waanzinnige zwerver vermomt. Hij speelt subliem de gek, maar wanneer hij dat masker weer af mag zetten laat Roothooft door middel van subtiele tics en bewegingen zien dat zijn karakter blijvend beschadigd is.

Hermans toont zich in deze King Lear een echte acteursregisseur, die zijn spelers in een somber ogend, donker decor de ruimte en de middelen geeft hun kunst op het hoogste niveau te beoefenen. Alleen zijn pogingen tot het inbrengen van de lach in het stuk slaan dood: de talrijke brieven die in het stuk van hand tot hand gaan zijn belachelijk grote, witte plastic vellen, waar overduidelijk niets op staat en die niet erg handzaam zijn. De nar (een sterk spelende Wilfried de Jong) beeldt in een wat langgerekte scène in zijn eentje met geluidseffecten een slagveld uit. Het is allemaal flauw, zeker wanneer het steeds herhaald of iets te lang uitgerekt wordt.

De nieuwe hertaling van Jibbe Willems balanceert behendig tussen de metafoorrijke, poëtische originele teksten van Shakespeare en de vlotte theatertaal die een stuk in de 21e eeuw vereist. Ook knap is de sfeerverhogende, onheilspellende muziek die Wilfried de Jong (op de contrabas) en Elisabeth de Loore (vibrafoon en percussie) live tussen het acteren door produceren. Bovenal is deze nieuwe productie van Toneelgroep Maastricht een feest voor liefhebbers van ijzersterk, klassiek acteurstheater.

Door: Laura Roling

Huub Stapel speelt King Lear gedreven.

“Het spel in King Lear van Toneelgroep Maastricht is sterk.”

Huub Stapel speelt King Lear gedreven.

“Het spel in King Lear van Toneelgroep Maastricht is sterk.”

‘Ze had altijd al een zachte stem”, fluistert de oude koning Lear bij het dode lichaam van zijn jongste dochter, Cordelia. Ondanks alle waanzin en gekrenkte trots hoopt hij op een wonder, maar vergeefs. Haar zachte stem zwijgt voorgoed. Deze verstilde scène aan het slot is een van de allermooiste uit King Lear door Toneelgroep Maastricht met een gedreven acterende Huub Stapel in de hoofdrol.

In de regie van Servé Hermans is Shakespeares tragedie grauw en grimmig. De première vond zaterdagavond plaats in de gloednieuwe Papyruszaal van Theater aan het Vrijthof. Wilfried de Jong als de nar gooit in de openingsscène een microfoon hoog in een bunker, waar Lear aantreedt om zijn rijk te verdelen onder zijn drie dochters in ruil voor een liefdesverklaring. Hij rolt een schoolkaart van Limburg open: dat deel krijgt de oudste, dit de middelste. En Cordelia, de jongste? Die liegt niet uit vleierij en Lear verstoot haar. Stapel, gekleed in hardblauwe generaalsjas, zet meteen de toon: hard, opvliegend, nooit de lieve oude man zoals eerdere Lears. Zijn ongeduld spreidt zich als een bloedvlek uit.

Nodeloos omslachtige regie
Het verhaal is feitelijk glashelder, toch maakt Hermans er af en toe een nodeloos omslachtige regie van. Er zitten flauwiteiten in als een oorlogsvliegtuigje dat met een berkenboom als luchtafweergeschut wordt bestookt. En meer grollen die niet passend zijn bij het drama. De dochters Goneril (Sylvia Poorta) en Regan (Mieneke Bakker) zijn zó serpentachtig, dat ze eendimensionaal worden. Juist als ze fataal-verleidelijk waren geweest, werkte hun geveinsde vaderliefde sterker. Elisabeth De Loore als Cordelia heeft weliswaar een kleine rol, maar daarin excelleert ze, puur en beheerst. Ook Porgy Franssen als Gloster, wiens ogen uitgestoken worden, geeft zijn rol een oprechte tragiek. Als hij met zijn eigen, ook al verstoten zoon Edgar alias Arme Tom tastend naar de uiterste rand van de kliffen van Dover doolt, is dat indrukwekkend: de toeschouwer ziet de duizelingwekkende diepte voor zich. Franssen acteert zo knap alsof hij die diepte ook ziet, in zijn blindheid.

In veel regies van King Lear is het spiegelverhaal van Gloster en zijn zonen sterk bekort. Nu is dat anders: Dirk Roofthooft als Arme Tom krijgt in de laatste bedrijven alle ruimte zijn personage vol radeloos verdriet en gekte uit te beelden. Hij maakt groteske bewegingen en raaskalt over demonen die hem achtervolgen. Toch is hij scherp van geest in zijn gespeelde waanzin. Aan het slot hult hij zich in de koningsmantel en spreekt hij met rauwe, doorleefde stem zijn verwachtingen uit over een nieuwe tijd die „hopelijk getuigt van erbarmen”.

Verstikkend mooi ‘Heartbreak Hotel’
De oude Lear voelt zich aangetrokken tot deze Tom die zich verschanst tussen berkenbomen en daarbij verstikkend mooi Heartbreak Hotel zingt: „I’m so lonely I could cry.” Stapel vraagt de eenzame Tom of hij dochters heeft die hem met „waanzin hebben geslagen”. Dit is een groots spelmoment, net zoals die tussen Lear en Cordelia. Omdat er menselijke waarachtigheid uit spreekt temidden van te veel overdaad.

Door: Kester Freriks

Extra informatie

Tekst

William Shakespeare

Bewerking

Jibbe Willems

Regie

Servé Hermans

Spel

Huub Stapel, Wilfried de Jong, Porgy Franssen, Dirk Roofthooft, Sylvia Poorta, Hans Trentelman, Dries Vanhegen, Mieneke Bakker, Louis van Beek, Hans van Leipsig en Elisabeth De Loore

Wellicht

Ook interessant

Theaterhart Amersfoort

Blijf op de hoogte